(review sách) Kafka bên bờ biển - Haruki Murakami

mùa lạnh sắp đến, rất thích hợp để đọc Murakami nhớ các bạn :))) mình xin chia sẻ vài dòng cảm nghĩ sau khi đọc Kafka bên bờ biển - Haruki Murakami. bài viết cố gắng không tiết lộ nhiều nội dung của tác phẩm.

Kafka của M. là văn học huyền ảo, chiết xuất chất liệu từ hiện thực, truyền thuyết, những giấc mơ.., không đề cao yếu tố logic mà thiên về truyền tải thông điệp bằng ẩn dụ. Câu chuyện lấy cảm hứng từ nhiều nguồn bao gồm bi kịch của Oedipus trong thần thoại Hy Lạp mà mình sẽ không đi sâu vào. Điều khiến mình cảm thấy thú vị, lấy nhân vật Sakura làm ví dụ. Độc giả gấp quyển sách lại khó có thể trả lời được liệu Sakura và Kafka có phải là hai chị em không. Trong câu chuyện mà M. là người kể, đơn giản là không có đáp án cuối, mà là một mê cung đan xen giữa hư và thực, có người sẽ không thích sự nhập nhằng này, có người lại thấy thoải mái trong bầu không khí đó, bởi ở đó không ai có thể bó buộc hay cố gắng định hướng tâm trí họ, kể cả tác giả. Tác giả đưa ra cái cần mà câu được cái gì thì lại do từng độc giả. Trở lại trường hợp Sakura, nếu ai định nghĩa chị em phải có liên hệ với nhau về dòng máu thì không ai biết sự thực, đó là một điều mơ hồ nhưng lại phản ánh đúng thực tế, vì trong thực tế cuộc sống ta không thể khẳng định mọi thứ, mà sẽ luôn có những bí ẩn. Còn nếu ai định nghĩa chị em là sự kết nối về mặt tinh thần, thì Sakura và Kafka đúng là chị em ở một thời điểm nào đó trong cuộc sống, cái hay của góc nhìn này là nó thể hiện rằng lời nguyền ứng nghiệm, nhưng từ một điều trái khoáy lại biến thành một lẽ tất nhiên, khiến nhân vật thay vì bị băng hoại thì lại được giải thoát và trở nên mạnh mẽ hơn. Trong tầng tầng lớp lớp những đan xen cuộn xoáy trong những câu chuyện của M., mình vẫn thường nhìn thấy một lối đi, mà có lẽ những thế giới song song lùng bùng tối tăm được kiến tạo nên càng bồi đắp thêm cho con đường ấy.

Hình ảnh mình thích nhất trong Kafka là hòn đảo nối với đất liền bằng một cây cầu, và trên hòn đảo đó có một toà nhà gỗ hai tầng có khuôn viên của một gia tộc lâu đời làm thành thư viện lưu trữ và nghiên cứu văn học cổ điển, giờ đã trở nên vắng vẻ nhưng vẫn trang nghiêm dưới sự quản lý của người nhẽ ra đã là một thành viên gia đình. Trang nghiêm đến nỗi gợi liên tưởng về một đền thờ, với thứ được âm thầm thờ phụng là lịch sử: lịch sử của nghệ thuật và lịch sử của tình cảm. Dùng vài chữ tả tóm gọn vậy thôi còn thật sự như thế nào chỉ có thể tự đọc và cảm nhận, như lời Krishnamurti: “Đó là ánh chớp loé lên trong khoảnh khắc, ai thấy là thấy, không thấy là không thấy, không thể nói cho người khác.” Cũng như những câu thơ trong Kafka:

“Anh ngồi bên rìa thế giới

Em trên miệng núi lửa đã tắt

Phía khuất sau bóng cánh cửa

Là những lời không còn chữ..”

Đọc lên thấy hay hay thì nhớ thôi chứ vốn dĩ cũng chẳng tìm ý nghĩa của chúng, bởi chúng chỉ có ý nghĩa với những nhân vật trong câu chuyện đó, không phải toàn bộ, mà chỉ đúng hai kẻ đã lỡ mất một thế giới. Việc ta không tìm hiểu đôi khi cũng tương tự cơ chế miễn dịch của cơ thể. Mở rộng ra từ đó, bất cứ một quyển sách hay tác phẩm nào cũng là thế giới khởi tạo bởi người khác, người có thể kiểm soát nó hoặc không, dù bao thế giới có thể phản chiếu một phần những gì trong lòng ta, nhưng mãi mãi không phải là tất cả. Điều đó đương nhiên đến mức không ai nghĩ đó cũng là một lời nguyền.